Kinderen leren bellen en telefoneren

Waarom bellen lastig is voor kinderen

Als je kind iemand van aangezicht tot aangezicht spreekt, krijgt het veel hulp zonder het te merken. Een glimlach, een knik of een opgetrokken wenkbrauw laat zien wie er aan de beurt is, of de ander het begrijpt en of je kunt doorgaan. Aan de telefoon valt dat allemaal weg. Alleen de stem blijft over.

Ook stiltes zijn moeilijker te lezen. Is de ander klaar, denkt hij na, of is de verbinding weg? Veel kinderen zeggen daarom maar niets en worden stil. Daar komt bij dat onduidelijk is wie begint. Wie belt, moet weten wat hij als eerste zegt, en wie opneemt, moet antwoorden zonder te weten wie er aan de lijn is.

Voor kinderen die het zelden hebben gedaan, voelt dit als op een podium staan zonder script. Antwoorden als 'mm' en 'weet ik niet' zijn vaak een manier om uit de situatie te komen, geen onwil. Als je begrijpt waar het wringt, kun je geduldiger zijn en het oefenen beter opzetten.

• Geen gezichtsuitdrukking of lichaamstaal om op te steunen
• Stiltes zijn lastig te duiden: klaar, aan het denken of verbinding weg?
• Onduidelijk wie begint en wie afsluit
• Kinderen oefenen zelden, omdat het meeste via appjes en video gaat
• Stilte en korte antwoorden zijn meestal onzekerheid, geen onwil

Wat de meeste ouders proberen en waarom het niet genoeg is

De meest gebruikte aanpak is je kind de telefoon geven met de woorden 'zeg maar hoi tegen oma'. Dat gaat vaak tien seconden goed, daarna wordt het stil en nemen de volwassenen het gesprek over. Je kind heeft dan eigenlijk niets geoefend, maar alleen ernaast gestaan.

Een andere aanpak is wachten tot je kind ouder is en erop vertrouwen dat het vanzelf goedkomt. Maar zonder oefening komt het zelfvertrouwen niet vanzelf. Veel tieners en volwassenen vermijden de telefoon nog steeds. Sommige ouders zetten juist druk: 'Bel nu even en vraag of je mag komen!' Dat kan je kind alleen maar zenuwachtiger maken, zeker als de eerste poging niet lekker gaat.

Wat ontbreekt is een beetje structuur: een paar eenvoudige stappen om op terug te vallen, een veilige eerste gesprekspartner en een lage drempel om vaak genoeg te oefenen, zodat het vertrouwd wordt.

• De telefoon zonder voorbereiding doorgeven levert een kort 'hoi' en dan stilte op
• Wachten tot het overgaat geeft zelden meer zelfvertrouwen
• Druk en 'bel nu' kunnen de zenuwen vergroten
• Voor je kind praten haalt de oefening weg
• Zonder stappen weet je kind niet wat het na de begroeting moet zeggen

Een eenvoudige structuur: vier stappen en een veilige start

Geef je kind een klein stappenplan van vier stappen. Stap één is begroeten en zeggen wie je bent: 'Hoi, met Mia.' Stap twee is zeggen waarom je belt: 'Ik wilde vragen of ik zaterdag langs mag komen.' Stap drie is luisteren en reageren op wat de ander zegt. Stap vier is netjes afsluiten: 'Bedankt, doei!' en pas ophangen nadat de ander ook gedag heeft gezegd.

Oefen eerst thuis, zonder echte gesprekspartner. Gebruik twee speelgoedtelefoons of twee mobieltjes die niet met iemand verbonden zijn. Laat je kind jou bellen als winkel, bakker of de dokter van de pop en wissel van rol, zodat je kind ook ervaart hoe het is om op te nemen. Benoem wat makkelijk vergeten wordt: iets langzamer praten en wachten tot de ander antwoordt. Een stilte is prima.

Is je kind klaar voor echte gesprekken, kies dan een vertrouwde volwassene die voorbereid is, zoals een opa of oma, een oom of een buurvrouw die je kind kent. Spreek vooraf af wie belt, waar het gesprek over gaat en dat de volwassene je kind de tijd geeft, eenvoudige vragen stelt en de inzet prijst. Houd de eerste gesprekjes kort, liefst onder de twee minuten.

• Stap 1: Begroeten en zeggen wie je bent
• Stap 2: Zeggen waarom je belt
• Stap 3: Luisteren, antwoorden en een kleine wwedervraag stellen
• Stap 4: Afsluiten met bedankt en doei
• Oefen eerst met spel, daarna met een voorbereide vertrouwde volwassene
• Schrijf de stappen de eerste keren op een briefje bij de telefoon

Zo wordt het een kleine vaste gewoonte in de week

Vooruitgang komt niet van lange sessies, maar van kleine, voorspelbare momenten. Kies één vaste dag per week, bijvoorbeeld zondagmiddag of een middag na het eten, waarop je kind een vertrouwde volwassene belt. Dat mag elke week dezelfde persoon zijn, zodat het gesprek vertrouwd en makkelijk wordt.

Varieer de inhoud na verloop van tijd een beetje. De eerste weken kan je kind alleen hoi zeggen en vertellen wat het vandaag heeft gedaan. Later kan het bellen om iets concreets te vragen, voor de grap een pizza bestellen of een tijdstip voor een bezoekje afspreken. Onbekende nummers zijn een aparte oefening: leer je kind om niet alleen op te nemen bij een onbekend nummer, maar een volwassene erbij te halen, of te zeggen 'Ik kan nu niet praten, kunt u straks terugbellen?' als een volwassene heeft gezegd dat dat mag.

Gebruik ook een rustig moment voor de belangrijkste dingen om te kunnen. Je kind moet het telefoonnummer van de ouders kennen, eventueel geoefend als een ritme of liedje, en weten wat het alarmnummer is in het land waar jullie wonen. Dat noemen we hier bewust niet. Oefen wat je dan zegt: wie je bent, waar je bent en wat er is gebeurd. Maak het niet eng, maar gewoon iets wat je kunt.

• Eén vaste dag per week, kort gesprek van 2 tot 5 minuten
• In het begin dezelfde veilige gesprekspartner, later meer mensen
• Oefen met onbekende nummers: niet alleen opnemen, een volwassene halen
• Leer het nummer van de ouders als ritme of liedje
• Weet wat het alarmnummer is waar jullie wonen en oefen wat je zegt
• Prijs de inzet, niet het perfecte gesprek

Hoe Zenframe de gewoonte kan ondersteunen

Een gewoonte ontstaat zelden door goede voornemens alleen, ze heeft een vaste plek in de week nodig. Staat het oefen- of belmoment in de gedeelde gezinskalender, dan weten je kind en alle volwassenen wanneer het is. De opa of oma die de gesprekspartner is, kan het tijdstip ook van tevoren weten, zodat het gesprek niet als een verrassing komt.

Kinderen voelen zich zekerder als zichtbaar is wat ze gaan doen. Met de routines en het weekoverzicht van Zenframe staat 'oma bellen' tussen de andere taken van de dag, met een klein vinkje als het gedaan is. Dat geeft je kind het gevoel dat het iets gelukt is, zonder dat jij het elke keer hoeft te herinneren.

De kalender en de routine houden het oefenen op gang: elke week op dezelfde dag, op dezelfde plek in het overzicht, voor het hele gezin zichtbaar.

• Zet de vaste oefen- of beldag in de gedeelde gezinskalender
• Laat alle volwassenen de afspraak zien, zodat de gesprekspartner voorbereid is
• Maak de routine zichtbaar voor je kind naast de andere taken van de dag
• Vink af als het gesprek is gelukt en geef je kind de eer
• Houd het ritme simpel: één klein ding, elke week

Snelle tips

• Eén vaste dag per week, kort gesprek van 2 tot 5 minuten
• In het begin dezelfde veilige gesprekspartner, later meer mensen
• Oefen met onbekende nummers: niet alleen opnemen, een volwassene halen
• Stap 1: Begroeten en zeggen wie je bent
• Stap 2: Zeggen waarom je belt